Whatsapp Whatsapp
Telefon Hemen Ara
Telefon: 0 212 233 39 24

Varikosel

Varikosel nedir?

Testislerin etrafındaki toplardamarların genişleyerek bacaklarda olduğu gibi varisleşmesi ile ortaya çıkan klinik durumdur. Erkek kısırlığında en sık karşılaşılan düzeltilebilir sebeptir.

Varikosel neden olur?

Varikoselin neden ortaya çıktığına dair kesin bir sonuca henüz ulaşılamamıştır. Varikoselin çoğunlukla ergenlik döneminde ortaya çıkması, 10 yaşın altında ise nadiren görülmesi cinsel organların hızlı büyümesi ile ilişkili olabileceği fikrini akla getirmiştir. Bununla birlikte obezite gibi karın içi basınc artışı olan hastalarda ve sıklıkla ayakta çalışma gerektiren meslekleri olan kişilerde (öğretmen, polis) daha sık görülmesi varikosel gelişminde bir çok faktörün etkili olduğunu göstermiştir.

Toplardamarların içinde kanın akciğere doğru akışını kontrol eden kapakçıklar bulunmaktadır. Bu kapakçıkların kanın geriye doğru dönmesini engelleyemecek şekilde bozulması ile kanın geriye doğru biriktiği ve damarlarda genişlemeye neden olduğu düşüncesi varikosel gelişimindeki diğer bir teoridir.

 

Varikosel ne sıklıkta görülür?

Yapılan çalışmalarda genel populasyonda erkeklerin %15’inde, kısırlık şikayeti ile başvuran erkeklerin %19-41’inde varikosel bulunduğunu gösterilmiştir. Daha önce çocuk sahibi olduğu halde yeniden istediğinde çoçuk sahibi olamayan erkelerde ise varikosel %80 oranında görülmektedir. Varikosel genelikle sol tarafta sağa oranla daha sık görülmektedir. Tek başına sol varikosel görülme oranı %90 ve çift taraflı görülme oranı %9-10 iken tek başına sağ varikosel görülme oranı  ise sadece %1-2’dir.

 

Varikosel neden sol tarafta daha sık görülür?

Bu sorunun cevabı kesin olarak bilinmese de bazı yapısal faktörlerin etkili olduğu düşünülmektedir:

  • Sol taraftaki testisinin sağ taraftakine göre daha aşağıda olması
  • Sol testis toplardamarının karın içerisindeki organlarla olan ilişkisi ve seyrinin daha uzun ve farklı olması
  • Sol testisin toplardamarının ana toplardamara bağlanma şeklinin farklı olması

 

Varikosel belirtileri nelerdir?

Varikosel genellikle bir belirti vermez, daha çok kısırlık şikayetiyle başvuran hastaların doktor muayenesi sırasında teşhis edilir.

Varikoseli olan hastalar;

  • Kısırlık
  • Testis ağrısı
  • Testislerin etrafında düzensiz solucan benzeri varisleşmiş damarlar
  • Testis kıvamında yumuşama ve boyutunda küçülme şikayetleri ile başvurabilirler.

 

Varikosel bazı erkelerde neden kısırlığa sebep olur?

Varikoselin bazı erkeklerde neden kısırlığa sebep olduğu konusunda henüz kesin bir bilgi yoktur. Ancak varikosel nedeniyle testise doğru biriken oksijen seviyesi düşük, yoğun artık madde içeren kanın testislerden uzaklaştırılamaması ve testis içerisinde ısıyı artırması nedeniyle sperm üretiminin azaldığı, sperm hücrelerinin şekil, hareket ve fonksiyonlarını etkilediği düşünülmektedir.

 

Varikosel nasıl teşhis edilir?

Varikoseli teşhis etmek nispeten basittir. Dikkatli kişiler kendi kendini muayene ederken testis üzerindeki solucan benzeri düzensizlik ve şişlikten şüphelenerek varikoseli olup olmadığını anlamak için doktora başvurabilirler ancak varikosel daha çok kısırlık şikayetiyle başvuran hastalarda doktor tarafından yapılan fizik muayene esnasında teşhis edilir. Varikosel muayenesi; hasta ayakta ve dik olarak durup doktorun direktifiyle karın içi basıncı arttıran hareketleri (öksürme, ıkınma) tekrarlarken genital bölge gözlemlenerek yapılır. Bu gözlem sırasında tespit edilen bulgulara göre varikosel derecelendirilmesi yapılmaktadır:

  • Grade 1 varikosel: Sadece karın için basını arttıran hareketler sırasında elle tespit edilebilen varikosel
  • Grade 2 varikosel; Sadece karın içi basıncı artıran hareketler sırasında damarların belirgin olarak gözle görünür hale geldiği varikosel
  • Grade 3 varikosel; Karın içi basıncı artıran hareketler yapmadığı halde damarların belirgin şekilde görünür olduğu varikosel

Varikosel teşhisinde fizik muayene dışında ek görüntüleme yöntemlerine gerek yoktur. Ancak muayeneyi güçleştiren durumlarda örneğin, testisleri skrotumun üst tarafında olan hastalarda, muayeneyi zorlaştıran fiziksel özellikleri (şişmanlık, hidrosel, testis hassasiyeti) olan hastalarda tanı için testislere yönelik Doppler ultrasonografi yapılabilir.

 

Varikosel nasıl tedavi edilir?

Varikosel tanısı konulan her hastaya tedavi önerilmemektedir. Doğru hastayı başarılı şekilde tedavi edebilmek için hasta yaşı, başvuru şikayetleri, fizik muayene bulguları ve hasta beklentileri değerlendirilerek, tedavi gerektiren ve gerektirmeyen varikosel hastalarının ayırt edilmesi oldukça önemlidir. Varikosel tedavisinde en etkili çözüm mikroskopik cerrahi yöntemledir. Doğru hasta seçiminden sonra; mikroskop eşliğinde 8-10 kat büyütme kullanılarak kasık bölgesine yapılan kesiden varisleşmiş toplardamarlar bağlanıp kesilerek ameliyat gerçekleştirilmektedir. Tecrübeli ellerde testis atardamarları ve lenf damarları korunarak yapılan cerrahiler sonrasında nüks ve komplikasyon (hidrosel, testis atrofisi) oranları oldukça düşük seyretmektedir. Ancak mikroskop kullanılmadan yapılan cerrahilerde veya cerrahi dışı tedavi yöntemlerinde nüks ve komplikasyon oranları daha yüksek, bu nedenle başarı oranları nispeten daha düşük olabilmektedir.

Bu nedenle Avrupa Üroloji Derneği tarafından varikosel tedavisinde mikroskopik cerrahi yöntemlerin uygulanması önerilmektedir. Prof. Dr. Ateş Kadıoğlu mikroskobik varikosel cerrahisindeki binlerce hastalık tecrübesi ile sağladığı yüksek başarı ve hasta memnuniyetinin yanı sıra uluslararası meslek örgütlerinin her yıl yayınladığı “Varikosel Tedavi Kılavuzu” na da yazar olarak önemli katkılar sağlamaktadır.

Cerrahi tedaviden sonra hastalar genellikle bir gün hastanede kalmakta, 7-10 gün sonra yara iyileşmesinin kontrolü için çağrılmaktadır. Hastalara dört hafta cinsel ilişkiden ve 3 ay süreyle ağır fiziksel aktivitelerden uzak durmaları önerilmektedir.

 

Varikoseli olan hastalardan hangileri tedavi edilmelidir?

Tedavi gerektiren varikosel hastalarını iki gruba ayırabiliriz:

  • Ergenlik döneminde başvuran varikosel hastaları: Ergenlik döneminde varikosel görülme sıklığı %11’dir. Bu dönemde hastaların yaklaşık %10’unda varikosele bağlı testis boyutlarında küçülme ve testis kıvamında yumuşama saptanmaktadır. Günümüzde varikosel olan tarafta testis boyutunun takiplerde %10’dan fazla küçülmesi veya iki destis hacmi arasında %20’den fazla fark olması ergenlik döneminde en çok kabul edilen tedavi endikasyonudur. Tanı esnasında testislerin eşit ve normal kıvamda olması durumunda yılda bir kez fizik muayene ve testis hacimlerinin ölçümü ile hastaların takip edilmesi yeterlidir.
  • Erişkin dönemde başvuran varikosel hastaları: Kısırlık şikayeti ile başvuran, varikosel dışında bu durumunu açıklayacak başka bir hastalığı bulunmayan, en az iki kere yapılan semen analizinde bir veya daha fazla parametrede (sperm sayısı, konsantrasyonu ve sperm hareketliliği) düşüklük saptanan ve fizik muayenede tespit edilebilen varikoseli olan erkekler tedavi için uygun hasta adaylarıdır. Bununla birlikte daha önce varikosel ameliyatı olmasına rağmen kısırlık şikayeti devam eden, en az iki kere yapılan semen analizinde bir veya daha fazla parametrede düşüklük saptanan, karın içi basıncı artıran manevralar esnasında yapılan testise yönelik Doppler ultrasonografide >3mm’den geniş ve içindeki kanın geri kaçışı (reflü) görülen toplardamarların izlendiği hastalar da cerrahi olarak tedavi edilmelidir.

Testis ağrısı cerrahi sonrası %48-90 oranında düzelmektedir. Başarı oranlarındaki geniş aralık nedeniyle sadece testis ağrısı şikayeti ile başvuran hastaların tedavi edilmesi konusunda fikir birliği sağlanamamıştır, ancak günümüzde doğru hasta bilgilendirilmesi ile önerilebileceği kabul edilmektedir. Kısırlık şikayeti ile başvuran, semen parametreleri normal, fizik muayenede tespit edilemeyen ancak testise yönelik Doppler ultrasonografide saptanan varikoselin (Subklinik varikosel) ise tedavi endikasyonu yoktur.

 

Varikosel tedavisi sonrası hastalar nasıl takip edilir?

Varikosel cerrahisi sonrası üçüncü ayda hastalara semen analizi yaptırmaları önerilmektedir. Tecrübeli ellerde yapılan varikosel cerrahisi sonrasında semen parametrelerinde %60-80 oranında düzelme izlenmekte ve %40-60 oranında başarılı gebelik sağlanmaktadır.

 

VARİKOSELİN CERRAHİ TEDAVİ SÜRECİNDE BİLİNMESİ GEREKENLER

Cerrahi Öncesi

Cerrahi işlemin planlandığı gibi gerçekleştirilebilmesi için;

  • Diyabet, hipertansiyon, kalp hastalığı, KOAH gibi hastalıklar nedeni ilaç kullanıyor iseniz; ilaç alımı ve dozları konusunda doktorunuza danışınız. Kan sulandırıcı ilaçların, cerrahi öncesi genellikle tamamen kesilmesi gerektiğinden; bu grup ilaçları kullanıyorsanız mutlaka doktorunuzu bilgilendiriniz.
  • Cerrahi işlem gününden kısa süre önce ateş, döküntü ve soğuk algınlığı benzeri şikayetleriniz bulunuyorsa doktorunuzu bilgilendirmeniz çok önemlidir çünkü bu tarz şikayetlerin varlığında, cerrahi işlem genellikle ertelenecektir.

 

Cerrahi Günü

Cerrahi işlemin planlandığı gün evden itibaren dikkat edilmesi gereken bazı noktalar bulunmaktadır;

  • Cerrahi işlem öncesi en az altı saat öncesinden hiçbir şey yememeli ve içmemelisiniz
  • Cerrahiden bir gece öncesi ya da cerrahi sabahında banyo yapmanız önerilmektedir ancak cerrahi alanda yer alan kılların temizliği evde yapılmamalıdır
  • Kimlik, sigorta kartı ve kullanmış olduğunuz tüm ilaçları yanınıza almanız, asgari miktarda para ya da kredi kartı, gözlük baston gibi kişisel yardım cihazlarınızı taşıyabileceğiniz bir çanta ile getirmeniz, ancak takı ve değerli eşyalarınızı evde bırakmanız önerilmektedir.

Hastaneye giriş yaptıktan sonra amelyathaneye gidene kadar yerine getirmeniz gereken bazı prosedürel işlemler bulunmaktadır;

  • Kimlik, adres ve telefon gibi kişisel bilgilerinizin sorgulanacağı yatış işlemleri için hastane yatış birimine gitmelisiniz
  • Yatış işlemleri tamamlandıktan sonra personel eşliğinde ilgili servise yönlendirileceksiniz
  • Servisteki odanıza yerleştikten sonra tansiyon, nabız ve vücut ısısı ölçümünüz yapılacak, sonrasında cerrahi alandaki kıllarınızın kesilmesi istenecektir.
  • Cerrahi işlem sırasında uygulanabilecek olan anestezi tipleri ile ilgili olarak bilgilendirilecek sonrasında seçtiğiniz anestezi tipi için onayınız alınacaktır.
  • Cerrahi işlem saatinizin hemen öncesinde üzerinizdeki bütün kıyafetlerinizi, varsa çıkartılabilen protezlerinizi ve takılarınızı çıkarmanız, sonrasında kolay giyilip çıkarılabilen tek parçalı ameliyathane kıyafetini giymeniz istenecektir.

Cerrahi işlem saatiniz geldiğinde hemşire ve yardımcı personel eşliğinde ameliyathaneye götürüleceksiniz ve sonrasında;

  • Cerrahi öncesi, cerrahi sırasında ve sonrasında gerekli ilaç ve serum tedavilerinin uygulanabilmesi için damar yolu açılacaktır
  • Uygulanacak cerrahi işlem sırasında ağrı duymamanız için “anestezioloji ve Reanimasyon” uzman doktoru gözetiminde serviste onay verdiğiniz anestezi tipi uygulanacaktır
  • Güvenli ve steril şartlar altında, bilimsel standartlara uygun ameliyathane odasında, ameliyatı gerçekleştirecek doktorunuz, ameliyathane hemşiresi, anestezi uzmanı ve anestezi teknisyenin bulunduğu bir ekip ile ameliyatınızı gerçekleştirecektir
  • Vücut yapınız, ek hastalıklarınız ve bazı özel durumlar söz konusu ise genellikle bir kez idrarınızı boşaltmak için sonda uygulaması yapılabilmektedir
  • Varikosel cerrahi süresi tek taraflı ya da çift taraflı olmasına göre 20 dakika ile 1 saat arasında değişebilmektedir.
  • Ameliyat bittikten sonra uygulanan anestezi işleminin etkisi tamamen geçene kadar ameliyat sonrası takip ünitesinde uzman ekipler gözetiminde takibiniz yapılacaktır
  • Uyanma sırasında normalde duymaya alışkın olunan sesler daha gürültülü olarak algılanabilmekte, unutkanlık, bulanık görme, genel anestezi sonrası boğazda kuruluk hissi ve ameliyat bölgesinde ağrı şikayetleri sıklıkla olabilmektedir
  • Ameliyattan çıktıktan 4-6 saat sonra ağızdan gıda almanıza izin verilmektedir.

Varikosel cerrahisi sonrası genellikle geceyi hastanede geçirmeye gerek yoktur, ancak sosyal veya tıbbi gereklilik halinde bir gece hastanede kalınabilmektedir. Hastanede kaldığınız süre boyunca gerekli antibiyotik tedavinizin ve ağrı kontrolünüzün sağlanması için damar yolunuz açık kalacaktır.

 

Cerrahi sonrası

Çoğu cerrahi işlem sonrasında olduğu gibi varikosel ameliyatından sonra da dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktalar bulunmaktadır;

  • Cerrahi işlem sonrası genellikle ameliyat bölgesi uygun steril sargı bezi ve bandajlarla örtülmektedir. Erken dönemde kesi bölgesinde hafif şişlik ya da kızarıklık olabilmektedir
  • Kesi bölgesine dokunmadan önce ellerinizi sabunlu suyla yıkamalı, kesi bölgesinin her zaman temiz ve kuru olmasına dikkat etmelisiniz. Ameliyattan 48 saat sonra genellikle banyo yapabilirsiniz ancak aksi durumda ne zaman banyo yapabileceğiniz doktorunuz tarafından söylenecektir.
  • Kesi sahasında ciddi şişlik, ağrı, kanama veya akıntı varlığında doktorunuza başvurmanız gerekmektedir.

Varikosel ameliyatından sonra hastalar genellikle, 7-10 gün sonra yara iyileşmesi için kontrole çağrılmakta ve dört hafta sonra cinsel ilişkiye girmelerine izin verilmektedir. Ameliyat sonrası 3-7 gün sonra genellikle iş hayatına dönebilirsiniz ancak yapılan işe veya ameliyatınıza özel bazı durumların varlığında bu süre doktorunuz tarafından uzatılabilmektedir.